Coğrafi İşaretler 1 1

Coğrafi İşaretler

Türk lokumu, Isparta halısı, Malatya kayısısı, Afyon kaymağı, Çorum leblebisi, Diyarbakır karpuzu, Maraş dondurması, Antep fıstığı... Bu sayılanlar size neyi çağrıştırıyor? Kiminize göre ülkesel zenginliğimizi, kiminize göre kaliteyi… ya da hepsini. Bu değerlerimizi ortak bir adla sınıflandırıyoruz: ‘Coğrafi İşaret’.

Coğrafi işaretler ; ‘’Belirgin bir niteliği, ünü veya diğer özellikleri itibariyle kökenin bulunduğu bir yöre, alan, bölge veya ülke ile özdeşleşmiş bir ürünü gösteren işaretlerdir.’’

Ülkemizde coğrafi işaretler 1995 yılından itibaren koruma altına alınmış, Nisan 2011 itibari ile tescil işlemi tamamlanmışların sayısı 139 adete ulaşmıştır.

Yörelerin ürünleri, el sanatları, doğal zenginlikleri herhangi bir nedenle ün kazanmış olabilir. Bu gibi durumlarda o ürünlerin ait oldukları bölgenin etiketini taşıması hem tüketici açısından hem de üretici açısından çeşitli güvenceler kazandırır.

Coğrafi işaret tescili; söz konusu ürünün korunması, üretim standartlarının korunması ve bu korunmalardan faydalanmayı sağlar.

Peki, bizi ve ülkemizi bunca koruma altına alan coğrafi işaretler hangi durumlarda yapılabilir? Öncelikle coğrafi sınırları belirlenmiş bir yöre, bölge ya da ülke olmalı ki, tescile konu ürün bu yörenin doğasına veya beşeri unsuruna özgü olsun.

Ürünün üretimi, işlenmesi gibi aşamalarından en az birinin de belirlenmiş bölge sınırları içinde yapılması gerekmektedir.

Kaymak denildiğinde Afyon’un, karpuz denildiğinde Diyarbakır’ın, dondurma denildiğinde Kahramanmaraş’ın akla gelmesi coğrafi işaret tesciliyle sağlanmıştır. Ürünün üreticisi olan gerçek/tüzel kişiler, tüketici dernekleri, yöre ile ilgili kamu kuruluşları tescil başvurusunda bulunma hakkına sahiptirler.

Coğrafi işaret alabilmek için nasıl belirli standartların sağlanması gerekliyse, tescil işleminden sonra da bu standartların korunması gereklidir. Standartların korunması için etkin bir şekilde denetlemeler yapılır. Bu denetim sistemi oluşturma mekanizması yine tescil başvurusunda bulunan kişi tarafından seçilecek kimselerden oluşur.

Coğrafi işaret başvurusu yapma hakkına sahip kişiler ile tescil edilmiş coğrafi işareti kulanım hakkına sahip kişiler, üçüncü kişilerin tescilli adı dolaylı ya da dolaysız olarak ticari kullanımı önleme hakkına da sahiptirler.

Avrupa Birliğine üye ülkelerde de Coğrafi İşaret Koruması talep edilebilir; ancak öncelikle söz konusu ülkede tescil ettirme zorunluluğu aranır. Avrupa Birliği tarafından yapılan çalışmalarda; İtalyan Toscana yağlarının coğrafi işaret olarak tescil edilmesinden itibaren %20 daha fazla fiyata satıldığı, Fransız peynirlerinin daha fazla fiyata alıcı bulduğu, ihraç edilen Fransız şaraplarının %85 ‘inin coğrafi işaret taşıdığı görülmektedir.

Yapılan bir diğer araştırmaya göre de coğrafi işareti taşıyan ürünler için Avrupada yaşayan tüketicilerin %43’ü %10, -%8’i %20 ve %3’ü ise %30 daha fazla para ödemeyi kabul etmektedir. Bu durum güvence altına alınmanın doğal bir sonucudur.

4 mevsimi yaşayan, gerek kültürel gerek doğal zenginliklerle dolu ülkemizde bizlere binlerce değer miras olarak bırakılmıştır. Bu mirası çocuklarımıza da aktarabilmek ve de dünyaya duyurabilmek ancak coğrafi işaret tesciliyle sağlanabilir.

Türkiye’nin ürünler bazında tescilli coğrafi işaretleri:

Halı [24], Üzüm [5], Tatlı [4], Çoban Köpeği [3], Zeytinyağı [3], Kiraz [2], Sucuk [2], Pastırma [2], Köfte [2], Kayısı [2], İncir [2], Fıstık [2], Çekirdeksiz Üzüm [2], Beyaz Peynir [2], Bal [2], Leblebi [2], Altın ve Gümüşten Yapılan Süs, Takı ve Ziynet Eşyaları [1], Cezerye [1], Duvar Tabağı, Biblo Çeşitleri, Ev Gereçleri [1], Dut Pestili [1], Dut Pekmezi [1], Dondurma [1], Çini [1], Çiğ Köfte [1], Ceviz Ezmesi [1], Büryan Kebabı [1], Biber (İsot) [1], Biber [1], Belirli Isıya Sahip Kaynak Suyu İle Bu Oramda Yaşayan Balıklar [1], Baston [1], El İşi Bebek Kıyafetlerle Giydirilmiş Bebekler [1], At [1], El İşi Bebekler [1], Baklava [1], Tazı [1], El Dokuması [1], Pamuk [1], Patates [1], Pide [1], Pişmaniye [1], Portakal [1], Muz [1], Şalgam Suyu [1], Mermer [1], Tulum Peyniri [1], Turşu [1], Tütün [1], Vişne [1], Yayla Bandırması [1], Yer Fıstığı [1], Rakı [1], Keşan [1], Fındık [1], Geleneksel Gül Likörü [1], Geleneksel Kayısı Likörü [1], Gül [1], Karpuz [1], Kavun [1], Nazar Boncuğu [1], Kebap [1], Zeytin [1], Kestane Şekeri [1], Kilim [1], Köme [1], Koyun [1], Lüle Taşı [1], Mantı [1], Kaymak [1].

Parantez içindeki sayılar o ürüne ait tescil sayısını göstermektedir.

Yazar :

Facebookda Paylaş

Diğer Marka Konuları